Tempranillo – Esencja Hiszpańskiego Wina: Poznaj Charakterystykę i Regiony Uprawy

Krótko: tempranillo to najważniejszy czerwony szczep Hiszpanii, a jego nazwa pochodzi od słowa „wczesny”, bo dojrzewa wcześniej niż inne odmiany z południa Europy. Daje wina średnio zbudowane, ze śliwką, wiśnią, truskawką i lukrecją, dobrze znoszące beczkę. Jest podstawą Riojy i Ribera del Duero, a w Portugalii nazywa się tinta roriz. Ma też wiele innych nazw, jak cencibel czy tinto fino.

Szczep tempranillo jest podstawą win z regionów takich jak hiszpańska Rioja, czy Ribera del Duero. Daje im finezję i aromatyczną moc. Jest bardzo wszechstronny i w zależności od warunków uprawy daje łatwe, lekkie wina z delikatną taniną, a z drugiej zaś strony mocne, taniczne i potrafiące się doskonale starzeć.

Nazwa Tempranillo pochodzi z języka hiszpańskiego i znaczy tyle co „wczesny”. Odnosi się ona do jego wczesnego dojrzewania, w porównaniu z większością szczepów z południa europy. Uznawany za pochodzący z Riojy szczep jest bez wątpienia wizytówką regionu i jedną z wielu szlachetnych odmian winorośli na świecie. Zajmuje tam ponad 75% powierzchni upraw i stanowi podstawę win z regionu. 

Tempranillo – charakterystyka

• Zmieniający się profil aromatyczny i smakowy razem z regionem i procesami produkcyjnymi.
• Ciemne owoce – śliwki, wiśnie

• Czerwone owoce: dojrzała truskawka malina, lukrecja

• Średnia kwasowość, średnia tanina, średni alkohol, średni kolor, średnie ciało, delikatna tekstura.
• Bardzo dobry potencjał do starzenia, lubi się z dębową beczką.
• Często blendowany z inny szczepami, jak np. garnacha, graciano, mazuelo, maturana tinta.

Szczep ten ma chyba najwięcej najróżniejszych synonimów w Hiszpanii i poza nią. Najważniejsze z nich to cencibel (La Mancha, Valdepeñas and Madrid), tinta roriz (Douro), tinta fina (Ribera del Duero), ull de llebre (Catalonia). 

Uprawa Tempranillo w Hiszpanii – Rioja

Rioja jest to znany winiarski region w Hiszpanii rozciągający się przez 3 wspólnoty autonomiczne  La Rioja, Kraj Basków i  Navarra. Region dzieli się na 3 części – Rioja Alta, Alavesa, Oriental (dawniej baja) i wznosi się na wysokościach między 300-800 m n.p.m. Jest jednym z dwóch regionów oznaczonych najwyższą apelacją DOCa – Denominación de Origen Calificada (DOCa). Tam produkuje się najwyższe jakościowo wina. Była też pierwszym regionem któremu to oznaczenie przyznano w 1991.

Region chroniony jest przed chłodnymi i wilgotnymi wiatrami znad Atlantyku przez góry Sierra de Cantabria a przed ekstremalnym temperaturami z wnętrza kontynentu przez masyw Sierra de la Demanda and Sierra de Cameros. Wchodzą one w skład systemu Iberyjskiego. Również bliskość rzeki Ebro i siedmiu jej dorzeczy wpływa korzystnie na klimat. Porównując do innych region, Rioja posiada około połowę mniej areału niż Bordeaux ale 3 razy więcej niż Burgundia albo Ribera del Duero. 

Navarra

Ten hiszpański region winiarski leży również na północy kraju przy granicy z Francją, krajem Basków i Aragonią. To kraina kontrastów. Rozciągająca się od Pirenejów, aż po płaskowyż „La Ribera”. Podobnie jak Rioja znajduje się pod wpływami klimatycznymi znad Atlantyku i znad morza Śródziemnego.

Uprawia się tu głównie tempranillo, cabernet sauvignon, czy merlot. Dodatkowo z  garnachy produkuje się wyjątkowe wina różowe. Region ten znany jest również z uroczystości na cześć świętego Fermina, czyli słynnej gonitwy byków przez Pampelunę.

Ribera del Duero

Ten słynny region jest obok Riojy i Prioratu uznawany za jeden z najbardziej prestiżowych. Leży we wspólnocie autonomicznej Kastylia i León, nad rzeką Duero (portugalskie Douro). Produkuje się tu wina skoncentrowane, intensywne i z piękną strukturą tanin. Na ich wyjątkowość największy wpływ ma klimat i warunki naturalne.

Przede wszystkim położenie na wysokościach dochodzących do 850 m n.p.m. Daje nam to spore różnice temperatur między dniem a nocą, powolne dojrzewanie gron i lepszy rozwój w nich tych związków chemicznych, które wzbogacają aromat i smak wina. Często mówi się, że wina takie są elegantsze i lżejsze – mają delikatniejszą taninę i czasem nawet kwiatowe aromaty.

Główym szczepem regionu jest tempranillo, tutaj występujące pod nazwą tinto fino lub tinta del pais. Odmiana ta musi być podstawą win w regionie i stanowić conajmniej 75% składu. Innymi szczepami są cabernet sauvignon, merlot lub malbec, a także do 5% albillo (biała odmiana).

Zobacz także: Ribera del Duero

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza nazwa tempranillo?

Pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego „wczesny” i nawiązuje do tego, że szczep dojrzewa wcześniej niż większość odmian z południa Europy.

Jak smakuje wino z tempranillo?

Zwykle ma średnią kwasowość, taniny, alkohol i ciało oraz delikatną teksturę. W aromacie pojawiają się śliwka i wiśnia, a także dojrzała truskawka, malina i lukrecja. Dobrze znosi dojrzewanie w dębowej beczce i potrafi się długo starzeć.

Gdzie uprawia się tempranillo?

Przede wszystkim w Hiszpanii. To podstawa win z Riojy, gdzie zajmuje ponad 75% winnic, a także z Ribera del Duero i Navarry. W portugalskim Douro uprawia się go pod nazwą tinta roriz.

Jakie inne nazwy ma tempranillo?

Ma wyjątkowo dużo synonimów: cencibel w La Manchy i Valdepeñas, tinta fina lub tinto fino w Ribera del Duero, ull de llebre w Katalonii i tinta roriz w Portugalii.

Z jakimi szczepami łączy się tempranillo?

W Riojy często z garnachą, graciano, mazuelo i maturaną tintą. W Ribera del Duero tempranillo musi stanowić co najmniej 75% wina, a resztę mogą uzupełnić cabernet sauvignon, merlot, malbec i do 5% białej odmiany albillo.