Zestaw do robienia wina: co kupić na start?

Krótko: podstawowy zestaw do robienia wina w domu to fermentator albo wiadro z pokrywą, szklany balon (gąsior) z gumowym korkiem i rurką fermentacyjną, wężyk do zlewania oraz drożdże winiarskie z pożywką. Warto dokupić cukromierz i pirosiarczyn potasu. Wielkość balonu dobierz do ilości owoców: z 10 kg winogron wychodzi zwykle 6–7 litrów wina, a balon trzeba wypełnić prawie pod szyjkę, więc na balon 10 l potrzeba około 15 kg winogron.

Gotowy zestaw winiarski oszczędza szukania pojedynczych części i daje pewność, że korek pasuje do balonu, a rurka do korka. Poniżej opisuję, co powinno się w nim znaleźć, jak wybrać pojemność i czego zwykle w zestawach brakuje. Sam proces robienia wina krok po kroku opisuję w przewodniku, jak zrobić wino z winogron w domu.

Co powinien zawierać zestaw do robienia wina?

Zestaw, w którym jest tylko balon, korek i rurka, wystarczy, jeśli masz już wiadro i wężyk. Jeśli zaczynasz od zera, szukaj zestawu z fermentatorem, wężykiem i drożdżami – resztę łatwo dokupić.

Jaki balon do wina wybrać?

Balony sprzedaje się w pojemnościach od 5 do ponad 50 litrów. O wyborze decyduje ilość owoców, które masz, i miejsce, w którym balon będzie stał przez kilka miesięcy.

Wyliczenie zakłada, że z kilograma dojrzałych winogron wychodzi 0,6–0,7 litra soku. Soczyste owoce dadzą więcej, a przy ręcznym odciskaniu przez tkaninę – mniej. Na pierwszą próbę najwygodniejszy jest balon 5–10 l: łatwo go przenieść i umyć.

Kilka rzeczy, o których łatwo zapomnieć:

• Do fermentacji cichej balon napełnia się prawie pod szyjkę. Duża warstwa powietrza nad winem sprzyja utlenianiu, więc balon za duży w stosunku do ilości wina to błąd, a nie zapas.
• Do zlewania potrzebne jest drugie naczynie. Wino przelewa się znad osadu do czystego balonu, a potem myje pierwszy. Dlatego wiele osób kupuje od razu dwa balony tej samej pojemności.
• Pełny balon jest ciężki. Balon 25 l z winem waży ponad 30 kg. Postaw go tam, gdzie będzie dojrzewał, zanim go napełnisz.
• Koszyk albo osłona chroni szkło. Duże balony sprzedaje się często w plastikowym lub wiklinowym koszu, który chroni przed uderzeniem i ułatwia przenoszenie.

Szkło czy plastik?

Fermentator plastikowy sprawdza się przy fermentacji burzliwej. Jest lekki, ma szeroki otwór, przez który wygodnie miesza się miazgę i wybiera skórki, a model z kranikiem ułatwia odlewanie. Musi być wykonany z tworzywa przeznaczonego do kontaktu z żywnością. Jego wadą jest to, że z czasem się rysuje, a w rysach mogą zostawać bakterie.

Balon szklany jest lepszy do fermentacji cichej i dojrzewania. Nie chłonie zapachów, nie rysuje się, łatwo go odkazić, a przez szkło widać, jak wino się klaruje i ile osadu zebrało się na dnie. Jest za to ciężki i trzeba z nim ostrożnie obchodzić się przy zmianach temperatury.

Najwygodniej mieć oba: wiadro do pierwszych dni fermentacji i szklany balon na kolejne tygodnie i miesiące.

Drożdże winiarskie i pożywka

Na skórkach winogron są dzikie drożdże i wino może fermentować bez dodatków. W domu pewniejsze są jednak szlachetne drożdże winiarskie: fermentacja jest przewidywalna i mniejsze jest ryzyko obcych zapachów. Na opakowaniach znajdziesz szczepy do win czerwonych, białych, owocowych i do win mocniejszych.

Pożywka dla drożdży dostarcza im składników, których w moszczu bywa za mało, i pomaga przefermentować cały cukier. Bez niej fermentacja może się zatrzymać, a wino zostaje słodkie i niedokończone.

Czego dokupić poza zestawem?

• Cukromierz (areometr). Mierzy cukier w moszczu w stopniach Ballinga (°Blg). Dzięki niemu wiesz, ile cukru dodać do zaplanowanej mocy wina i kiedy fermentacja się skończyła.
• Pirosiarczyn potasu. W roztworze odkaża sprzęt, a w bardzo małej dawce chroni wino przed utlenieniem. To najważniejszy środek czystości w domowym winiarstwie.
• Szczotka do balonu. Wygięta szczotka dociera do ścianek przez wąską szyjkę.
• Prasa do owoców. Przy kilku kilogramach winogron wystarczy gęsta tkanina, ale przy większych zbiorach prasa oszczędza dużo pracy i wyciska więcej soku.
• Butelki, korki i korkownica. Przydadzą się dopiero po kilku miesiącach, przy butelkowaniu.

Zestaw do wina z winogron, owoców czy ryżu?

Sprzęt jest ten sam niezależnie od surowca. Różnią się drożdże i dodatki: do winogron wybiera się szczepy do win czerwonych lub białych, do win owocowych – szczepy przeznaczone do owoców, a wino ryżowe robi się z drożdży ryżowych. Przepis na nie znajdziesz w artykule, jak zrobić wino z ryżu w domu.

Najczęstsze błędy przy kupowaniu zestawu

• Za duży balon. Kupiony „na zapas” zostaje w połowie pusty, a wino się w nim utlenia.
• Brak drugiego naczynia. Bez niego nie da się wygodnie zlać wina znad osadu.
• Niepasujący korek. Szyjki balonów różnią się średnicą. Kupując korek osobno, sprawdź średnicę szyjki.
• Oszczędzanie na czystości. Najlepszy sprzęt nie pomoże, jeśli nie jest odkażony. Brudny sprzęt to najczęstsza przyczyna wina, które zamienia się w ocet albo nabiera wad.

W Polsce wino na własny użytek można robić w domu. Sprzedaż wina to już działalność, która wymaga spełnienia przepisów i rejestracji. Domowe wino to alkohol, przeznaczony wyłącznie dla osób pełnoletnich.

Najczęściej zadawane pytania

Co powinien zawierać zestaw do robienia wina?

Naczynie do fermentacji burzliwej (fermentator albo wiadro z pokrywą), balon na fermentację cichą, gumowy korek z otworem i rurkę fermentacyjną, wężyk do zlewania oraz drożdże winiarskie z pożywką. Lepsze zestawy mają też cukromierz i pirosiarczyn potasu.

Jaki balon do wina wybrać na początek?

Taki, który wypełnisz winem prawie pod szyjkę. Z kilograma winogron wychodzi zwykle 0,6–0,7 litra wina, więc balon 10 l potrzebuje około 15 kg owoców, a 20 l około 30 kg. Jeśli owoców jest mniej, wybierz mniejszy balon.

Balon szklany czy fermentator plastikowy?

Do fermentacji burzliwej wygodniejsze jest plastikowe wiadro z pokrywą i kranikiem, bo jest lekkie i ma szeroki otwór. Do fermentacji cichej i dojrzewania lepszy jest szklany balon: nie chłonie zapachów, nie rysuje się i łatwo go odkazić.

Czy rurka fermentacyjna jest konieczna?

Tak. Wypuszcza dwutlenek węgla, który powstaje podczas fermentacji, i nie wpuszcza powietrza do wina. Bez niej wino łatwo się utlenia albo kwaśnieje, a szczelnie zamknięte naczynie może pęknąć od ciśnienia.

Ile litrów wina wyjdzie z jednego balonu?

Trochę mniej, niż wynosi pojemność balonu. Do fermentacji cichej balon napełnia się prawie pod szyjkę, ale przy każdym zlewaniu znad osadu część wina zostaje z osadem na dnie, więc po dwóch–trzech zlewaniach gotowego wina jest wyraźnie mniej.